دوئل غنی و روحانی روی آب

© Sputnik / Vitaliy BelousovПрезидент Исламской Республики Иран Хасан Рухани во время церемонии встречи в аэропорту Внуково-2
Президент Исламской Республики Иран Хасан Рухани во время церемонии встречи в аэропорту Внуково-2 - اسپوتنیک افغانستان
Telegram
در بسیاری از کشورها و از جمله در افغانستان، آب را به مثابه‌ی "منبع حیات" می‌دانند. این تعبیر در کشورهایی که گرفتار فقر مزمن اند، معنای بیشتری پیدا می‌کند. افغانستان، یکی از کشورهایی است که دارای منابع سرشار آبی (مخصوصاً آب شیرین) است و از سوی دیگر، گرفتار فقر مزمن است.

بسیاری از کارشناسان و متولیان امور در افغانستان، تقویه‌ و توسعه‌ی سکتور زراعت را یکی از ممکن‌ترین راه‌حل‌ها برای کاهش فقر می‌دانند. تقویه و توسعه‌ی زراعت در افغانستان ضمن این‌که منوط به میکانیزه ساختن و اصلاح بذرهای زراعتی است، وابسته به مدیریت آب‌های نسبتاً فراوان و سرگردان نیز می‌باشد.
مهار آب‌ها (مدیریت آب‌ها) دهه‌هاست به یکی از ماموریت کلان حکومت‌های افغانستان مبدل شده است. اما حکومت‌های افغانستان در چندین دهه‌ی گذشته در این خصوص ناکام بوده‌اند. دلایل بسیاری در امر ناکامی افغانستان در مهار آب‌هایش وارد است. ناامنی، فقدان دانش لازم، نبود انگیزه و اراده‌ی جدی برای مهار آب‌ها و مداخلات کشورهای همسایه را می‌توان از مهم‌ترین دلایل ناکامی حکومت‌ها در مهار آب در دهه‌های گذشته عنوان کرد.

تظاهرات - اسپوتنیک افغانستان
تظاهـرات علیه حسن روحانی درهلمند
مهار آب به معنای واقعی کلمه تنها در تقویه و توسعه‌ی زراعت افغانستان خلاصه نمی‌شود. مسئله‌ی تولید انرژی در افغانستان، حیات جمعی در بخش‌های از کشورهای پاکستان و ایران را نیز در بر می‌گیرد. از طرف دیگر، آب سال‌هاست به عنوان یکی از مهم‌ترین کالاهای اقتصادی مطرح است که مهار آب در افغانستان می‌تواند برای کشورهای ایران و پاکستان، مجبوریت‌های اقتصادی نیز خلق کند.
روی همین ملحوظ، محمد اشرف غنی، رییس جمهور افغانستان در دوران کمپاین ریاست جمهوری و بعد از رسیدن به ریاست جمهوری، بارها از مهار آب و ارزش بخشیدن به آب‌های افغانستان سخن گفته است. روی دست گرفتن احداث بندهای چندگانه در مسیر آبی منتهی به کشورهای پاکستان و ایران، گام نخست برای عملی کردن برنامه‌ی مهار آب می‌باشد.
به سر رسیدن بند سلما در ولایت غربی هرات و اقدام برای احداث 21 بند آب‌گردان دیگر، اخیراً واکنش خصمانه‌ی رییس جمهور ایران را برانگیخته است. دکتر حسن روحانی، رییس جمهور ایران در نشست بین‌المللی جلوگیری از آلوده‌گی هوا گفته که ساخت و ساز بندهای آب‌گردان در افغانستان مایه‌ی نگرانی حکومت ایران شده و هشدار داده که ایران در پی ساخت و ساز بندهای آب‌گردان در افغانستان بی‌تفاوت نخواهد نشست.
سخن آقای روحانی در این مورد، با واکنش‌های جمعی در افغانستان روبرو شده‌است. عده‌یی آن را مداخله‌ی آشکار در امور داخلی افغانستان قلمداد کرده و خواهان معذرت‌خواهی رییس جمهور ایران از مردم و دولت افغانستان شده‌اند. عده‌یی هم در حمایت از تلاش‌های حکومت برای ایجاد بندها و مهار آب پرداخته‌اند.
واکنش شهروندان کشور به اظهارات حسن روحانی در مورد بندهای آب افغانستان - اسپوتنیک افغانستان
واکنش شهروندان کشور به اظهارات حسن روحانی در مورد بندهای آب افغانستان
مداخلات کشورهای همسایه در امور داخلی افغانستان، مسئله‌ی تازه نیست. گستره‌ی این مداخلات از امور امنیتی گرفته، تا سیاست‌گذاری‌ها و ساخت‌وسازهای زیربنایی را شامل می‌شود. هرچند مسئله‌ی آب و چگونگی استفاده از آب‌هایی‌که به ایران سرازیر می‌شوند در گذشته میان حکومت افغانستان و دولت ایران حل شده، اما واکنش رییس جمهور ایران به ساخت‌وسازهای بندهای آب‌گردان، مداخله‌ی آشکار ایران در امور زیربنایی افغانستان است.
ایران از نفوذ قابل ملاحظه‌یی در افغانستان برخوردار است. بخشی از این نفوذ به چارچوب ایدیولوژیک ولایت فقیه ربط می‌گیرد و بخشی هم به مناسبات سیاسی ایران در طول دهه‌های گذشته. ایران برای ایجاد مانع فراراه ایجاد بندهای آب‌گردان، از هیچ تلاشی دریغ نخواهد کرد. این تلاش‌ها، از لابی‌گری‌های سیاسی گرفته تا ذهنیت سازی‌های اجتماعی و ایجاد و تجهیز گروه‌های تروریستی را شامل خواهند شد. زمزمه‌های مبنی بر نشست چرخبال‌های ایرانی در ولایات غربی و در ساحه‌ی تحت کنترول طالبان، مسئله‌ی مداخلات گسترده‌ی ایران در امور افغانستان را جدی‌تر می‌کند.
اگر واکنش‌های جمعی در افغانستان به سخنان اخیر آقای روحانی را در محاسبات خویش جا دهیم، درمی‌یابیم که ایران برای جلوگیری از احداث بندهای 21گانه‌، از آخرین گزینه‌ی ممکن استفاده خواهد کرد. ظاهراً آخرین گزینه برای حسن روحانی، بهره‌گیری از گروه‌های تروریستی و ماین‌گذاری برای ایجاد وحشت و تخریب سازه‌های مورد نیاز بندها است. ضعف نهادهای امنیتی افغانستان و فقر نهادینه شده در جامعه، زمینه را برای بهره‌گیری ایران از این آخرین گزینه، ساده‌تر و دست‌یافتنی‌تر می‌سازد.
اما رئیس جمهور افغانستان در مورد مدیریت منابع آبی افغانستان گفت: با مدیریت صحیح 18 میلیون متر مکعب از آبهای این کشور زمینه همکاری‌های بین‌المللی بیشتر فراهم خواهد شد و این به ضرر کشوری نیست. وی در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات حسن روحانی رئیس‌جمهور ایران نیز تصریح کرد که تعبیرهای مختلفی صورت گرفته اما با ایران دوستی مداومی داریم.
احمد دانا آگاه مسائل سیاسی در مورد اظهارات رئیس جمهور ایران در زمینه ایجاد بندهای آب گفت:

آقای حسن روحانی با گفتن این سخنانش دچار اشتباه بزرگی شد. چرا که از مدتها قبل در ساخت بند کچکی از نیروهای مزدور برای ممانعت آن دست به تلاش های مزبوهانه زده بودند که با اقرار این حرف به نفع بالا آمدن احساسات ملی در افغانستان گردید.
به گفته وی، گرچه ایران در گذشته و حال در امور داخلی افغانستان دخالت داشته و دارد و این سخنان آقای روحانی مهر تایید برای ادعای ما است.
حالا آن‌چه مهم است، تدبیر دولت و مردم افغانستان برای خنثی‌سازی اقدامات محتمل ایران است. تدابیری که بخش عمده‌ی آن پرداختن به مسایل امنیتی است. هرچند که مهاجرین افغان در ایران و حضور ایالات متحده در افغانستان را نیز باید در محاسبات خویش جا داد. ایران برای تحمیل خواسته‌ها و پی‌گیری منافع ملی خود، از هیچ تلاش و اقدام غیرقانونی دریغ نخواهد کرد. حالا دیده شود دولت و مردم افغانستان برای رویارویی غیرمستقیم با ایران در زمینه‌ی ایجاد بندها چگونه عمل می‌کنند.

نوار خبری
0
برای شرکت در گفتگو
ورود به سیستمیا ثبت نام کنید
loader
بحث و گفتگو
Заголовок открываемого материала