06:31 16 اکتوبر 2021
تحلیل و مقالات
دریافت لینک کوتاه
0 10
ما را در دنبال کنید

فرض کلی این است که جامعه جهانی، اصطلاحی که به کشورهای متحد ایالات متحده امریکا پس از سال ۲۰۰۱ به آن­ها اطلاق می­شود، تلاش می­کند تا نیروهای متخصص و مسلکی را برای جبران کمبود نیروی کار خود از افغانستان بیرون کند، که این موضوع نگرانی برخی مقام­های طالبان را نیز در پی داشته است.

این نگرانی به دو دلیل قابل توجیه است. نخست این­که در مدت تقریبن ۲۰ سال گذشته ظرفیت سازی­ها و زیرساخت­های مهم اداری و نظام سازی با سرمایه کلان در افغانستان شده است و بدیلی برای آن در حال حاضر وجود ندارد و دوم اینکه طالبان ظرفیت مدیریتی و اداری لازم را ندارد. چون طالبان بیشتر نیروهای جنگی و گوریلایی را در اختیار دارد. البته این نگرانی­ها می­تواند درست هم باشد؛ چون نیروهای با تجربه از کشور خارج شده ویا در حال بیرون شدن اند. بنابه اعلام اکثر کشور­های غربی، کسانی واجد شرایط پذیرش و بیرون کشیدن از افغانستان می­باشند، که یا هم­کار محلی نیروهای خارجی در کشور بوده، خبرنگار یا فعال مدنی بوده و یا در بخش سازمان­های جهانی غیردولتی فعالیت داشته اند. این شرط­ها، فرضیه­ی طرح شده را تایید می­کند. چون باسوادان و تحصیل کردگان تنها می­توانند شرط­های یاد شده را پوره کنند. از سوی هم، یافتن بدیل برای این نیروها، کار دشوار می­نماید. چون طالبان بیشتر با ساز و برگ جنگ و مبارزه آشنا است تا مدیریت و اجرای امور اداری و بیوکراسی که کم و بیش مدرن سازی نیز شده است. برغم زیان­های ناشی از فرار نیروهای مسلکی و باتجربه بشری از کشور، آیا این فرار گروهی و بی­پیشینه، هیچ فایده­ی برای افغانستان ندارد؟ این نوشته در پیوند به این موضوع تاکید می­کند.

مهاجران افغان در کمپ چمن پاکستان
© REUTERS / Saeed Ali Achakzai

§ نخستین فایده­ ای این مهاجرت ظاهرن دردناک به کسانی متصور است که موفق به ترک افغانستان شده و به کشورهای دارای ثبات اقتصادی و  نظام سیاسی­کارآمد برای مدیریت کشور در سوی توسعه و رفاع اجتماعی مسکن گزین شده اند. این مهاجران دیگر از جنگ و خشونت رنج نبرده و در فضای صلح ­آمیز در کنار شهروندان میزبان زنده­گی می­کنند. اینان باید تلاش کنند تا با جامعه و کشور جدید هم­خوانی پیدا کرده و موفق شوند. البته باید گفت که ادغام در این جامعه­ ها نیز دشواری­های دارد که در این نبشته به آن­ها اشاره نمی­شود. از سوی هم، مهاجران دراکثر این کشور­ها از یک نظام تامین اجتماعی می­توانند بهره­مند شوند. به­گونه­ی مثال، زنان در صورت که خود مسوولیت تربیت فرزندان خود را به عهده گیرند، می­توانند از دولت پول دریافت کنند.

§ دومین فایده این ترک گروهی، برای افغانستان قابل پیش­بینی است. اکثر بیرون شده­گان بستگانی در افغانستان باقی خواهند گذاشت. آنان تلاش می­کنند تا برای قوم و خویش خود، سالانه مبلغی را کمک مالی کنند. به گونه­ی نمونه، اگر هرفرد به طور میان­گین سالانه مبلغ ۱۰۰ دالر آمریکایی به افغانستان ارسال کند، مجموع یک سال ۱۲۰ هزار بیرون شده از کشور،  ۱۲ میلیون دالر در یک سال می­شود. البته باید گفت، که تلاش ها جریان دارد تا هزاران شهروند دیگر افغانستان نیز حمایت شده و به کشور های غربی انتقال و اسکان داده شوند. به گونه ای نمونه، جرمنی اعلام کرده است ممکن تا ۴۰ هزار نفر دیگر واجد شرایط برای انتقال به آلمان در افغانستان باقی مانده باشند.  

§ تاثیر اجتماعی این سفر گروهی می تواند برجسته باشد. این دسته از شهروندان افغانستان با نوع رفتار و سلوک اجتماعی-مدنی جامعه­ی غربی آشنا شده و نوع رفتار شان را متاثر می­سازد. بدون شک، بیرون شده­گان با بسته­گان و دوستان خود در افغانستان وارد تعامل خواهد بودند و بر رفتار خویشاوندان خود تاثیر خواهد گذاشتند. این تاثر در درازمدت ممکن پیوند های خونی فراتر از قوم را نوید دهد. در فرجام هم­گرایی اجتماعی بوجود خواهد آمد و زنده­گی مدنی جامعه افغانستان را متحول خواهد کرد.

§ فرصت­های آموزشی مدرن و کارآمد مزیت دیگری است که این شهروندان افغانستان در آينده به آن دست­رسی خواهند داشت. به ­ویژه، فرزندان این مهاجران مستحق آموزش باکیفیت در کشورهای جدید خود خواهند بود.

§ فایده­ درازمدت برای افغانستان از موردهای دیگر بسیار مهم­تر است. در صورت که این شهروندان افغانستان به صورت درست در جامعه های میزبان جا بیافتد و از فرصت های فراهم شده درست استفاده کنند، می­تواند جای­گاه های مهم را به دست بیاورند. می­توانند به موقف های بلند سیاسی و اقتصادی برسند و لابی­های بسیار موثر به نفع افغانستان باشند. در طول تقریبن ۲۰ سال گذشته، برغم حمایت قدرت های بزرگ جهانی از افغانستان، این کشور در میدان سیاست و حمایت جهانی از پاکستان شکست خورده است. یک دلیل می­تواند حضور لابی ­های پاکستان در کشورهای چون انگلستان و آمریکا باشند.

§ البته حتا اگر این شهروندان افغانستان به فعالیت های سیاسی روی هم نیاورند، می­تواند در پالیسی سازی بسیاری از سیست­مداران جامعه میزبان اثر گذار باشند. چون اینان در آینده از حق رای برخوردار خواهد شدند و می­توانند کسانی را برای احراز کرسی­های قدرت حمایت و انتخاب کنند که روی­کرد مثبت به افغانستان داشته باشند. از سوی هم، دولت­مردان برای جلبت حمایت این بخش از جامعه­ های خود، مجبورن چرخش مثبت به سوی اینان داشته باشند. بدون شک، افغانستان شامل اجندای بسیاری از کشور­های قدرت­مند جهان هنگام انتخابات خواهند بود.

§ خلاصه بحث اینکه، در کنار چالش­های فراوان که شهرواندان مهاجر افغانستان با آن­ها مواجه خواهند شد و افغانستان نیز با مشکل­های برای جبران این نیروهای کاری دست و پنجه برم خواهد کرد، فرار جمعی مزیت­های دارد که بالای افغانستان به طور مستقیم و غیرمستقیم در آینده تاثیر مثبت می­گذارند. این اثرها، هم اقتصادی، هم سیاسی و هم اجتماعی خواهد بود.

نویسنده: سید ابراهیم درویشیان – استاد دانشگاه کابل و دانش پژوه دوره دکتورا

دیدگاه‌ها و نظریاتی که در مقالات نشر می‌شوند، مربوط به سخنران می‌باشند و ممکن با نظریه اسپوتنیک، مطابقت نداشته باشند.

قوانین اظهار نظر بحث
نظر از طریق اسپوتنیکنظر از طریق فیسبوک
  • نظر